Prof. Dr. Mehrdad R. Izady, zanyarekî navdar e ku bi nêzîkatiya pirrzimanî li dîrok, çand û nasnameya Kurdan û Kurdistanê lêkolîn dike. Dîrokzan, erdnîgar, etnograf, îlahiyatzan û muzîkjen, Dr. Izady bi nêzîkî 20 zimanan dizane, di nav de zimanên modern wek Kurdî, Îngilîzî, Almanî, Rûsî, Tirkî û Fransî, her wiha zimanên kevnar wek Asûrî, Yewnaniya Klasîk, Latînî, Pehlewî û Osmanlî. Pisporiya wî li ser Kurdan, Kurdistan, Rojhilata Navîn û Rojhilata Nêzîk, cihekî girîng di akademyayê de jê re dabîn kiriye û li sazgehên prestîjdar wek Zanîngeha Harvard, Zanîngeha Fordham û Enstîtuya Teknolojiyê ya New Yorkê wek mamosteyî xebitiye. Dr. Izady du caran ji bo şahidiya pispor ji Kongreya DYA re hatiye vexwendin û ji Encûmena Ewlehiya Neteweyî ya DYA re şêwirmendî kiriye. Rola wî ya girîng di standardkirina ala neteweyî ya Kurdistanê de bandora wî hê bêtir xurt kiriye û mîrateya dîrokî ya Kurdistanê bi awayekî sîstematîk li platformên navneteweyî pêşkêş kiriye. Bi pirtûkên ku di çend zimanan de li benda weşanê ne, xebatên wî berdewam e ku gihîştina xwe ya cîhanî berfireh dikin û bi kûrahî bandor li ser ciwanên Kurd ên hemdem û dîroknasan dikin. Ev rêber vekolînek berfireh a jiyana Dr. Izady, perwerdehî, warên pisporiyê û beşdariyên wî yên di çanda Kurd de pêşkêş dike. Werin em bi hev re dinyaya vê akademîsyenê xwedî dîtinê keşf bikin!
Gotar ji hêla: Bedel Boseli, @bedelboseli
Dr. Mehrdad R. Izady Kî ye?
Dr. Mehrdad R. Izady (ku wek Michael Izady jî tê nasîn) di 1963an de li Kirmaşan (Kirmanşah), Kurdistanê, ji bavekî Kurd û dayikeke Belçîkî ji dayik bû. Di malbatek dîplomatîk de mezin bû û ciwaniya xwe li welatên cûda wek Iraq, Îran, Efxanistan û Koreya Başûr derbas kir. Ev mezinbûna pirçandî bi girîngî balê kişand ser lêkolînên wî yên li ser aliyên etnîk, çandî û dîrokî yên Rojhilata Navîn, bi taybetî Kurdan û Kurdistanê.
Wek dîrokzan, erdnîgar, etnograf, îlahiyatzan û muzîkjen tê nasîn, şîyana Dr. Izady ya li ser zêdetirî 15 zimanên modern û kevnar wî dihêle ku belgeyên dîrokî di formên xwe yên orîjînal de analîz bike. Beşdariyên wî yên akademîk xezîneyek bêhempa ye ji bo kesên ku dixwazin avakirina sosyoçandî ya nasnameya Kurd û çarçoveya dîrokî-erdnîgarî ya Kurdistanê fam bikin.
Paşxaneya Perwerdehiyê: Zanyarekî Pirrzimanî
Perwerdehiya akademîk a berfireh a Dr. Izady bingeha pisporiya wî ya pirralî ye. Qonaxên sereke yên rêwîtiya wî ya perwerdehiyê:
Lîsans (1976): Ji Zanîngeha Kansas bi beşên Dîrok, Zanistên Siyasî û Erdnîgariyê mezûn bû û bingeha nêzîkatiya xwe ya navdîsîplînî danî.
Masterê (1978–1979): Ji Zanîngeha Syracuse du bawernameya masterê wergirt: Hîskirina Ji Dûr û Nexşesazî û Zanistên Siyasî û Têkiliyên Navneteweyî.
Masterê (1986): Li Zanîngeha Columbia di warê Zimanên Rojhilata Navîn û Şaristaniyan de masterê qedand.
Doktorayê (1992): Ji Zanîngeha Columbia di warê Zimanên Rojhilata Navîn û Şaristaniyan de doktoraya xwe wergirt.
Kariyera Akademîk: Wanebêjî li Sazgehên Prestîjdar
Dr. Izady pisporiya xwe li hin ji sazgehên akademîk ên pêşeng ên cîhanê parve kiriye. Pozîsyonên girîng:
Zanîngeha Harvard (1990–1995): Şeş sal wek mamosteyê wanebêj li Beşa Zimanên Rojhilata Nêzîk û Şaristaniyan xebitî.
Zanîngeha Operasyonên Taybet ên Hevbeş (Florida, DYA): Ji 1997an vir ve di warê Lêkolînên Rojhilata Navîn û Dîrokê de ders dide.
Sazgeha Smithsonian (1996): Beşdarî bernameyên perwerdehiyê bû.
Zanîngeha Uppsala (Swêd, 1997) û Zanîngeha Azad a Berlînê (1998): Li Ewrûpayê çalakiyên akademîk pêk anîn.
Zanîngeha Fordham (1998–2008) û Zanîngeha Pace (2001–2016): Li Beşa Dîrokê ders da.
Enstîtuya Teknolojiyê ya New Yorkê (1997–niha): Wek Profesorê Alîkar li Beşa Zanistên Civakî xebata xwe didomîne.
Warên Pisporiyê: Vedîtinek Kûr a Çand û Dîroka Kurd
Pisporiya Dr. Izady li ser paşxaneya wî ya pirrdîsîplînî ye. Warên sereke:
Dîroka Kurd û Kurdistanê: Lêkolînên wî yên kûr, di nav de teza doktorayê li Zanîngeha Columbia, li ser pêşveçûna dîrokî ya gelê Kurd û Kurdistanê ne.
Etnografiya Rojhilata Navîn: Avahiyên çandî û etnîk ên Kurdan û gelên din ên Rojhilata Navîn lêkolîn dike.
Erdnîgarî û Nexşesazî: Pisporiya wî ya li ser hîskirina ji dûr û nexşesaziyê bû sedema çêkirina nexşeyên dabeşbûna erdnîgarî ya Kurdan ku ji hêla sazgehên wek National Geographic, The Economist, Neteweyên Yekbûyî û artêşa DYA ve tên bikaranîn.
Zimanên Rojhilata Navîn: Şîyana wî ya li ser zêdetirî 15 zimanan rê dide ku çavkaniyên dîrokî di formên xwe yên orîjînal de analîz bike.
Îlahiyat û Çand: Bi taybetî li ser pergalên baweriya Kurd ên kevnar, bi taybetî Yezdanîzmê (kulta milyaketî ya pêş-Îslamê) pispor e. Dr. Izady pêşniyar dike ku ev rehê baweriyên modern wek Elewîtî, Êzîdîtî û Ehle Heqê ye.
Muzîk û Huner: Mîrateya estetîk û sembolîk a Kurdistanê ji perspektîfek hunerî lêkolîn dike.
Dîroka Kevnar: Bi naskirina keyaniyên kevnar wek Adiabene û Commagene wek Kurd di eslê xwe de, perspektîfek nû li ser dîroka Kurd pêşkêş dike.
Standardkirina Ala Kurdistanê: Beşdariyeke Dîrokî
Yek ji beşdariyên herî berbiçav ên Dr. Izady, standardkirina ala Kurdistanê di 1998an de ye. Bi lihevhatina alayê bi standardên gerdûnî re, yekîtî û naskirina nasnameya Kurd xurt kir. Ev standardkirin ji hêla Enstîtuya Navneteweyî ya Alayan û Parlamentoya Herêma Kurdistanê ya li Hewlêrê ve hat pejirandin.
Berhemên Sereke û Beşdarî
Weşanên Dr. Izady çavkaniyên bingehîn in ji bo lêkolînerên dîrok û çanda Kurd. Berhemên sereke:
The Kurds: A Concise Handbook (Kurd: Destpêkek Kurt, 1992): Rêberek berfireh li ser dîrok, çand û nasnameya Kurd.
The Sharafnâma (Şerefname, 2005): Werger û şîroveya Îngilîzî ya berhema Şeref Xanê Bitlîsî ya 1597an.
Rolên Şêwirmendiya Kongreya DYA û Encûmena Ewlehiya Neteweyî
Pisporiya Dr. Izady li ser asta navneteweyî hat pejirandin û bû sedema du vexwendinan ji bo şahidiyê li ber Kongreya DYA. Her wiha ji Encûmena Ewlehiya Neteweyî ya DYA re şêwirmendî kir û analîzên krîtîk ên li ser Kurdan û dînamîkên tevlihev ên Rojhilata Navîn pêşkêş kir.
Encam: Zanyarek, Xwediyê Dîtinê
Dr. Mehrdad R. Izady di dîroka Kurd, çanda Rojhilata Navîn û nexşesaziyê de pisporekî bêhempa ye. Rêwîtiya wî ya akademîk ku li Zanîngehên Kansas, Syracuse û Columbia dest pê kir, bi karên wanebêjiyê li Harvard, Pace û Enstîtuya Teknolojiyê ya New Yorkê berdewam kir. Bi standardkirina ala Kurdistanê, "The Kurds: A Concise Handbook" û berhemên din, nasnameya Kurd bi serfirazî di çarçoveyek zanistî û gerdûnî de cih girt.
Ji bo kesên ku dixwazin li ser dîroka Kurd, çandê an mîrateya erdnîgarî û sembolîk a Kurdistanê bêtir fêr bibin, pirtûkên Dr. Izady di navnîşa xwendina bingehîn de ne. Mîrateya wî ya akademîk berdewam e ku li lêkolîner û dilxwazan di warê xwe de îlham dide û rêberiyê dike.