Kürtçe sayılar,
isim kökeni ve etimolojisi

Türkçe oku

Kürtçe sayılar (Kürtçe rakamlar) isimleri hakkında bilgi veriyorum: Kürtçe sayılar, isim kökeni, etimolojisi. Kürtçenin Tarihi (Kürtçenin Kökeni) hakkında bilgiler bilimseldir. “Kürtçe’nin sayıları bile yok. Sayıları bile olmayan dil olur mu!? Yek, Du, Se, Çar, Penc, Şeş, Heft, Heşt, Neh, Deh gibi sayılar Hintçe ve Farsça’dır. Sayıları bile olmayan dil dil olur mu!?” Bu soru sosyal medyada paylaşım yapan Kürtlere sık sık sorulur. “Tavla sayıları neden Kürtçe” ve “Tavla sayıları Farsça mı” sorusunun cevabını da öğrenmiş olacaksınız. Bu konuyu video olarak Bedel Boseli isimli Youtube Kanalı‘mda yayınladım. Web Site üzerinden de yazılı cevap vermek istiyorum.

“Kürtçenin sayıları bile yok” iddialarına cevap

Kürtçe sayılar yani Kürtçe‘de kullanılan Yek (1), Du (1), Se (3), Çar (4), Penc (5), Şeş (6), Heft (7), Heşt (8), Neh (9), Deh (10) gibi sayı isimleri bilimsel olarak Kürtçe’nin orjinal malıdır! Made in Kurdish! Şöyle açıklayayım: Kürt dili yani Kürtçe Hint-Avrupa Dil Ailesi yani grubundandır. Tarihin başında Hindistan’dan Avrupa’ya kadar uzanan hatta aynı dilden doğan akraba diller konuşulur. Onun için Hint-Avrupa Dil Ailesi yada Grubu denilir. Bu bilgi Kürtçenin Tarihi (Kürtçenin Kökeni) hakkında önemlidir.

hint_avrupa_dil_ailesi_grubu-5406045
Foto / Harita: Hindistan’dan Avrupa’ya kadar uzanan hat üzerinde konuşulan akraba dillere Hint-Avrupa Dil Ailesi denir. Kürtçe bu dil ailesindendir. Kürtçe Sayılar, kökeni ve etimolojisi nedir? (Bedel Boseli Youtube Kanalı’ndan)

Yani Hindistan’dan Avrupa’ya kadar uzanan hatta konuşulan akraba diller. Kürtçe bu hattın tam ortasında bulunur. Evet Kürtçe, İngilizce, Almanca, Fransızca, Rusça, Portekizce, İspanyolca, Urduca, Farsça ve Hint dilleri gibi yüzlerce dil tek bir ana dilden doğduğu için akraba dillerdir. Bu dillerin sayıları ve kelimeleri ortak bir dilden geliyor. Kürtçe sayılar (rakamlar) yani Kürtçe’de kullanılan Yek, Du, Se, Çar, Pênc, Şeş, Heft, Heşt, Neh, Deh gibi sayılar bütün bu akraba dillerin ortak sayılarıdır. Çünkü bu diller tek bir anadilden doğdu.

hint_avrupa_dil_ailesi_grubu_kurtce_kurt_dili_-5144221
Foto / Grafik: Hint-Avrupa Dil Ailesi ve Kürtçe’nin yeri. Kürtçe Sayılar, kökeni ve etimolojisi nedir? (Bedel Boseli Youtube Kanalı’ndan)

Kürtçe’deki Yek / Yew kelimesinin etimolojisi, kelime kökeni: Kürtçe Rakamlar ‘ın kökeni hakkında örnek bilgi

Kürtçe sayılar (Kürtçe rakamlar) hakkında bilgi için, Kürtçe’deki Yek / Yew (Bir) sayısını örnek vereyim böylece konu daha çok netleşir. “Yek” kelimesi Hint-Avrupa Dil Grubu‘ndaki bütün akraba dillerin doğduğu anadilde Oinos‘tur. Oinos kelimesi kadim yani antik Kürtçe’de değişerek Eywe oldu. Zamanla daha çok dönüşüm – değişim yaşadı: Ewe, Yew ve Yek oldu. Bunu tahminlerime göre söylemiyorum etimoloji bilimine göre söylüyorum. Kelime kökenlerini araştıran bilim insanları araştırıp bu gerçeği ortaya koydular.

Bir anlamına gelen “Oninos”, diğer akraba dillerde şöyle değişime uğradı: İngilizcede One, Urduca ve diğer Pakistan Dilleri’nde Ek ve Yek oldu. Farsça‘da Yek, kadim Hindistan dili olan Sanskritçe‘de Eke, Yunanca‘da Oinos (Oynos), Latince‘de Unus (Uunus), Almanca‘da Ein (Ayn ve Ayna), İspanyolca‘da Uno oldu. Bunlar Kürtçe ile akraba dillerdir; tüm sayı ve kelimelerinin kökeni aynıdır. Sadece zamanla değişmiştir. Yaşadıkları şartlar ve kültüre göre telaffuzu değişti.

Not: Yek / Yew kelimesinin etimolojisi ile ilgili bilimsel kaynaklar: Kaynaklar: Wikiferheng, Horns S. 128, Watkins s.59, Etymonline)

ku%cc%88rce_sayilar_bir_sayisi_hint-avrupa_dil_ailesi_sayilar-8791614
Foto / Grafik: Kürtçe sayılar, Hint-Avrupa Dil Ailesi Sayıları, Örnek olarak YEW / YEK (1) yani bir sayısı. Kürtçe Sayılar, kökeni ve etimolojisi nedir? (Bedel Boseli Youtube Kanalı’ndan)

Tavla sayıları neden Kürtçe yoksa Farsça mı?

Tavla’da kullanılan sayı isimleri Kürtçe, Farsça, İngilizce, Rusça, Hintçe, Urduca (Pakistan), Peştuca (Afganistan), Almanca, İspanyolca, Yunanca, Latince… gibi akraba dillerin ortak sayılarıdır; Yani Yek, Du, Se, Çar, Penc.. gibi sayılar Hint-Avrupa Dil Ailesi’ndeki bütün bu dillerin ortak sayılarıdır. Umarım Tavla sayıları neden Kürtçe veya Farsça sorusunun cevabı netleşmiştir. Kürtçenin Tarihi (Kürtçenin Kökeni) hakkında bilimsel bilgi sahibi olanlar bunu çok iyi bilir.

“Kürtçe, İngilizce, Fransızca, İspanyolca, Rusça, Hintçe, Farsça gibi diller Kürdistan’da doğdu”

Yeni Zelanda‘nın Auckland Üniversitesi ile Amerika‘daki Pensilvanya Üniversitesi‘nin ortaya koyduğu araştırma sonuçlarına göre Hint-Avrupa Dil Ailesi’ndeki tüm diller Tarımcılığın icat edildiği Kürdistan’da ortaya çıktı. Bakınız iddia değil, bilimsel araştırma sonuçları. Ayrıca, Osmanlı Seyyah Evliya Çelebi, “Kürtçe tüm dillerin anasıdır” diyor. 5-6 bin yıl önce yazılan Sümer Tabletleri‘nde, 2500 yıllık önce yazılan Tevrat, kadim Babil Kaynakları Dünya uygarlık ve dilleri Şengal’de yani Sincar’da doğdu” diyor. Şengal Kürdistan kentidir. Buradan da anlıyoruz ki Kürtçe sayılar aslında Kürdistan kökenlidir.

Kürtçenin Tarihi (Kürtçenin Kökeni) aslında Kürdistan’dır. Bu araştırma sonuçları Kurgan Hipotezi ‘ni geçersiz kılıyor. Eski Kurgan Hipotezi’ne göre Hint-Avrupa Dil Ailesin’deki Aryen (Ari) kavimler Ukrayna’dan dünyaya yayılmıştır. Ancak Auckland ve Pensilvanya Üniversitesi yaptıkları ayrı bilimsel araştırmalar ile Kurgan Hipotezi’ni çürüterek Hint-Avrupa Dil Ailesi’nden olan Aryen kavimlerin Kürdistan’dan dünyaya yayıldığını gösteriyor.

Kürtçe’deki Du sayısı yani İki kelimesinin kökeni, etimolojisi ve Hint-Avrupa Dil Ailesi’ndeki yeri

Kürtçe sayılar (Kürtçe Rakamlar) ve diğer akraba dillerdeki konumu için bir örnek daha vereyim. Kürtçe’deki Du yani İki sayısının ana kökeni Dwoh‘tur. Yani bütün Hint-Avrupa Dil Ailesindeki diller ana dilinde Dwoh’tu. Bu Kürtçede zamanla değişime uğrayarak Du ve Di oldu. Kürtçe ile akraba olan Sanskritçe yani kadim Hint Dili’nde Dva, günümüz Hintçe‘sinde Do oldu. Yunanca‘ya Dia olarak geçti. İngilizce‘ye Two (Okunuşu: Tu), Fransızca Ya Deux (Okunuşu: Dü), Almancaya Zwei, Farsça‘ya Du olarak geçti. İşte Kürtçe ve akraba dillerdeki tüm sayıların tarihi ve etimolojisi böyle bellidir.

Kürtçedeki Du / Di sayısı hakkında yararlandığım kaynaklar: Wikiferheng, Martínez García, Horn p.128, Watkins p.21, Etymonline.

ku%cc%88rce_sayilar_du_two_iki_sayisi_hint-avrupa_dil_ailesi_sayilar-4542970
Foto / Grafik: Kürtçe sayılar, Hint-Avrupa Dil Ailesi Sayıları, Örnek olarak DU / DI (2) yani iki sayısı. Kürtçe Sayılar, kökeni ve etimolojisi nedir? (Bedel Boseli Youtube Kanalı’ndan)

Diploma kelimesinin etimolojisi

Diploma kelimesinin etimolojisi şudur: Diploma kelimesindeki Di Kürtçe ile akraba olan eski Yunanca’da iki demek, Kürtçe‘de de Di ve Du denir; Plo‘nun kökeni Pel olup katlanabilen anlamına geliyor yani diploma: Katlanabilen, ikiye katlanan belge anlamına geliyor. Yukarıda kaynağını verdiğim gibi Diploma kelimesinin asıl kökeni Tarımcılığın icat edildiği Kürdistan’dır. Yüzünü Kürt karşıtlığı bürümüş diplomalı cahillere duyurulur.

Hızlıca üç sayısını yani üç kelimesini örnek verip Kürtçe Sayılar (Kürtçe rakamlar) hakkındaki bu konuyu bitireyim.

6-7 bin yıl önceki ortak anadilimizde Trei idi. Antik Kürtçe’ye Srayah olarak geçti. Klasik Kürtçe’de Sri oldu. Günümüz Kürtçesinde Sê ve Hîrê oldu. 

Anadilde “Trei” idi dedik. Kürtçe ile akraba olan İngilizceye Three, Almanca’ya Drei, Fransızca’da  Trois, Yunanca’da Treis, Latince’de Tres, İspanyolca’da Tres, Farsça’de Sê, Sanskritçe yani Kadim Hintçe’de Trayas, günümüz Hint dilinde Teen (Okunuşu: Tiin), Rusça Три (Okunuşu: Tii).

ku%cc%88rce_sayilar_se_three_uc_sayisi_hint-avrupa_dil_ailesi_sayilar-4308739
Foto / Grafik: Kürtçe Kürtçe Sayılar, kökeni ve etimolojisi nedir? Örnek olarak Sê / Hire yani Üç sayısının ismi ve kökeni.

İşte bunlar Kürtçe ile akraba diller olduğu için sayılarının isim kökeni aynıdır; Trei’dir. Tüm bu sayılar dil akrabalığı olan tüm Hint-Avrupa Dil Ailesi’ndeki ulusların ortak malıdır.

Kürtçedeki Sê / Hire ile hakkında yararlandığım kaynaklar: Wikiferheng, Horn p.173, Watkins p.93, MacKenzie P.137, Etymonline.

Kürtçe Sayılar ‘ın isimleri nereden gelmiştir, kökeni ve etimolojisi nedir sorusunun cevabı şudur: Hint-Avrupa Dil Ailesin’deki tüm akraba dillerdeki sayılar ortaktır; Çünkü kökenleri aynıdır. Kürtçe’de bu dil ailesindendir. Yek, Du, Se, Çar, Penc, Şeş… gibi Kürtçe sayılar ‘ın isimleri bütün bu dillerin ortak rakamlarıdır.

Türkçe oku

Benzer gönderiler

Şirove (Yorum/Comment)

%d bloggers like this: